ඝාතක නීති

බල ගුණ කිරීම, බෙදීම සහ බලයක බලය: aᵐ × aⁿ, aᵐ ÷ aⁿ, (aᵐ)ⁿ.

ඝාතක සහ ලඝුගණක · සා.පෙළ ගණිතය

මට්ටම 1: බලයක් යනු කුමක්ද?

2³ වැනි බල කියවා අගය සෙවීම

බලයක් යනු නැවත නැවත ගුණ කිරීම කෙටියෙන් ලිවීමකි. 2⁴ යනු 2 × 2 × 2 × 2 ය.

විශාල සංඛ්‍යාව පාදය (base) ය. ඉහළින් ඇති කුඩා සංඛ්‍යාව ඝාතකය (index) ය. එය පාදය කී වතාවක් ගුණ කළ යුතුදැයි පවසයි.

මට්ටම 2: බල ගුණ කිරීම

aᵐ × aⁿ = a^m + n භාවිතය

පාදය සමාන බල ගුණ කරන විට ඝාතක එකතු කරන්න.

aᵐ × aⁿ = a^m + n

ඇයි? a³ × a² = (a × a × a) × (a × a) = a⁵. පහත පරීක්ෂකයෙන් බලන්න.

මට්ටම 3: බල බෙදීම

aᵐ ÷ aⁿ = a^m − n භාවිතය

පාදය සමාන බල බෙදන විට ඝාතක අඩු කරන්න.

aᵐ ÷ aⁿ = a^m − n

ඇයි? a⁵ ÷ a² හි, හරයේ a දෙක උඩ ඇති a දෙකක් සමඟ කැපී යයි; a³ ඉතිරි වේ.

මට්ටම 4: බලයක බලය

(aᵐ)ⁿ = a^m × n භාවිතය

බලයක් නැවත බලයකට නැංවූ විට ඝාතක ගුණ කරන්න.

(aᵐ)ⁿ = a^m × n

වරහන් ඇතුළත ඇති සෑම සාධකයක්ම බලයට නංවන්න: (2x³)² = 2² × x⁶ = 4x⁶.

මට්ටම 5: නීති එකට භාවිතය

නීති කිහිපයක් එකවර භාවිතයෙන් සුළු කිරීම

පියවරෙන් පියවර කරන්න: පළමුව වරහන් (බලයක බලය), ඉන්පසු ගුණ කිරීම, අවසානයේ බෙදීම. එක් වරකට එක් නීතියක් භාවිත කරන්න.

මට්ටම 6: අභියෝගය

විභාග ආකාරයේ ගැටළු: x සෙවීම

පාදය සමාන වූ බල දෙකක් සමාන නම්, ඒවායේ ඝාතකද සමාන වේ.

සමහර විට පළමුව සංඛ්‍යාවක් කුඩා පාදයක බලයක් ලෙස ලිවිය යුතුය: 4 = 2², 8 = 2³, 9 = 3², 27 = 3³.