ශූන්‍ය සහ ඍණ ඝාතක
a⁰ සහ a⁻ⁿ යන්නෙහි තේරුම සහ ඒවා සුළු කිරීම.
ඝාතක සහ ලඝුගණක · සා.පෙළ ගණිතය
මට්ටම 1: ශූන්‍ය ඝාතකය
a⁰ = 1 බව දැනගැනීම
ශූන්‍ය හැර ඕනෑම සංඛ්‍යාවක ශූන්‍ය බලය 1 කි: a⁰ = 1.
ඇයි? aᵐ ÷ aᵐ = a^m − m = a⁰. නමුත් යම් සංඛ්‍යාවක් එයින්ම බෙදූ විට 1 ලැබේ.
- (5x)⁰ + 3
- වරහන් සමස්තයම ශූන්‍ය බලයට නැංවේ: (5x)⁰ = 1
- 1 + 3 = 4
මට්ටම 2: ඍණ ඝාතක
a⁻ⁿ = 1 ÷ aⁿ භාවිතය
ඍණ ඝාතකයක් යනු පරස්පරය (1 ÷ …) ය.
a⁻ⁿ = (1)/(aⁿ)
රටාව දිගටම ගෙන යන්න: 2² = 4, 2¹ = 2, 2⁰ = 1, 2⁻¹ = ½, 2⁻² = ¼.
- 2⁻³
- පරස්පරය ගන්න: 2⁻³ = 1 ÷ 2³
- = (1)/(8)
මට්ටම 3: නීති සමඟ ඍණ ඝාතක
ඝාතක නීති ඍණ සංඛ්‍යා සමඟද භාවිතා කිරීම
ඝාතක නීති ඍණ ඝාතක සඳහාද වලංගුය. පාදය සමාන විට එකතු කරන්න (ගුණ කිරීමට) හෝ අඩු කරන්න (බෙදීමට).
ධන ඝාතකයකින් පිළිතුර දෙන ලෙස ඉල්ලුවහොත්: x⁻³ = 1 ÷ x³.
- x³ ÷ x⁵
- ඝාතක අඩු කරන්න: 3 − 5 = −2
- x³ ÷ x⁵ = x⁻² = (1)/(x²)
මට්ටම 4: අභියෝගය
සමීකරණ සහ පරස්පර සහිත ගැටළු
පාද සමාන කර ලියා, ඝාතක සමාන කරන්න. හරයේ ඇති ඍණ ඝාතකය ලවයට ගිය විට ධන වේ.
- ((1)/(2))⁻³
- භාගයක ඍණ ඝාතකය: භාගය පෙරළන්න.
- ((1)/(2))⁻³ = 2³ = 8